fbpx

Đọc sách đúng mực chính là thiền (zen)

16/08/2016

Làm sao việc đọc sách đúng mực lại có thể tương đồng với thiền (zen)?

Phân tích cặn kẽ, những hoạt động thể theo phương thức điều chỉnh, huấn luyện tâm trí xuất phát căn bản từ nỗ lực bên trong mỗi cá nhân đều được xem là các hình thức biểu hiện đa dạng của thiền (zen).

Vậy thì, nếu chủ tâm hướng đến hoạt động đọc sách trong mục tiêu huấn luyện tâm trí, đọc sách đúng mực, lẽ nhiên, chính là một lối thiền.

Đọc sách là hoạt động chính yếu xây dựng mức trí tuệ căn bản : văn tuệ, theo cách gọi của các thiền sư Phật giáo. Văn tuệ là trí tuệ phát triển được nhờ biết lắng nghe, biết học hỏi.

Trong bối cảnh hiện đại, văn tuệ, được hiểu trong nghĩa bao hàm, là trí tuệ có được nhờ vào sự học, sự đọc, sự tiếp thu, sự quan sát …

Sự phát sinh của văn tuệ là nền móng gia cố nên khả năng tư duy, từ đó đặt cơ sở cho hành động đúng đắn. Chuỗi phát sinh gia cố trí tuệ nếu được tôi luyện thuần thục, sẽ dẫn đến trí tuệ trưởng thành. Sự chuyển hóa tâm trí như thế là bản chất của thực hành thiền (zen).

Cho nên, hẳn nhiên, đọc sách đúng mực cũng chính là một phương thức thiền (zen)!

Óc quan sát ban đầu là nguồn gồc của văn tuệ. Nhưng về sau, sự trưởng thành của văn tuệ lại triển khai một óc quan sát hệ quả khác biệt với lối quan sát, tiếp thu thông thường. Óc quan sát hệ quả của văn tuệ có thể phá vỡ các kiểu tư duy thường quy, hướng trí tuệ đến khảng năng tiếp thu sắc bén, lạ thường.

Tác giả Yu Dan trong “Trang Tử tâm đắc” có kể rằng:

Một công ty lớn tuyển nhân viên truyền tin với điều kiện ban đầu là ứng viên phải thạo mã Morse. Ngày xét tuyển, có đến hàng chục ứng viên chờ đợi xét tuyển trong một khu vực ồn ào, náo nhiệt.

Người đến muộn nhất, thậm chí, không có chỗ ngồi chờ. Nhưng trong chốc lát, anh tự động vào thẳng phòng tuyển dụng mà không chờ đợi được mời. Nhiều người xếp hàng rất bất mãn.

Rồi kỳ dị hơn, nhà tuyển dụng tuyên bố anh trúng tuyển, các ứng viên khác không  còn bất cứ cơ hội.

Thì ra nhà tuyển dụng cố tình tạo môi trường đầy nhiễu tạp, và phát tín hiệu Morse “Ai nghe hiểu được mã này, xin mời vào thẳng phòng tuyển dụng”.

Trong câu chuyện trên, óc quan sát của văn tuệ, làm thành văn tuệ và cũng là kết quả của văn tuệ đã cho một cảnh giới quan sát tinh tế, một tầm nhìn thật sáng tạo. Đó là sức mạnh nội tại không thể bắt chước, chỉ có thể được tạo dựng.

Có điều, sự tạo dựng này thì thật bình thường, dễ hiểu, nhưng luôn cần một nỗ lực tinh thần.