fbpx

22-03-2021

12 lý thuyết hệ thống sẽ làm bạn tốt hơn ra sao?

Vòng phản hồi 
Tất cả các hệ thống phức tạp đều tuân theo các vòng phản hồi tích cực và tiêu cực, theo đó A gây ra B, từ đó ảnh hưởng đến A (và C), v.v. – với các hiệu ứng bậc cao thường do chuyển động liên tục của vòng lặp. Trong hệ thống cân bằng nội môi, sự thay đổi ở A thường bị thay đổi ngược lại với sự thay đổi ngược lại trong B để duy trì sự cân bằng của hệ thống, như với nhiệt độ của cơ thể con người hoặc hành vi của văn hóa tổ chức. Vòng phản hồi tự động duy trì một môi trường “tĩnh” trừ khi và cho đến khi một lực bên ngoài thay đổi vòng lặp. “Vòng phản hồi chạy trốn” mô tả tình huống trong đó đầu ra của phản ứng trở thành chất xúc tác của chính nó (xúc tác tự động). Hãy ý thức rằng luôn có sự tương quan xảy ra giữa ta và môi trường, nếu môi trường càng nhiều biến số (động) thì sự quan sát sẽ cần nhiều suy xét hơn trước khi hành động.

scene03649

Nút cổ chai và hạn chế
Nút cổ chai mô tả vị trí mà tại đó dòng chảy (hữu hình hoặc vô hình) bị dừng lại, do đó hạn chế nó trở lại chuyển động liên tục. Cũng như đối với động mạch bị tắc hoặc cống bị tắc, một tắc nghẽn trong sản xuất bất kỳ hàng hóa hoặc dịch vụ nào có thể nhỏ nhưng có tác động không cân xứng nếu nó nằm trên con đường quan trọng. Tuy nhiên, những trở ngại và hạn chế cũng có thể là nguồn cảm hứng vì chúng buộc chúng ta phải xem xét lại nếu có những con đường thay thế dẫn đến thành công. Với mỗi thắt cổ chai, hãy tháo nó hoặc tìm con đường khác tốt hơn để đi. Cao cấp hơn nữa hãy dự đoán trước và giải quyết trước để tình trạng này không xảy ra.

scene09217

Cân bằng nội môi
Cân bằng nội môi là quá trình hệ thống tự điều chỉnh để duy trì trạng thái cân bằng giúp chúng hoạt động trong một môi trường thay đổi. Hầu hết thời gian, họ thừa hoặc thiếu nó một chút và phải tiếp tục điều chỉnh. Mọi thứ trong hệ thống cân bằng nội môi đều góp phần giữ nó trong một phạm vi cân bằng, vì vậy điều quan trọng là phải hiểu các giới hạn của phạm vi này. Với mỗi cá nhân và tổ chức cần hiểu mức độ cân bằng và giới hạn của sự phá vỡ quân bình này, như vậy sẽ biết nên làm sao để luôn ở trạng thái ra quyết định hiệu quả nhất.

scene10081

Quy mô
Một trong những nguyên tắc quan trọng nhất của các hệ thống là chúng nhạy cảm với quy mô. Các thuộc tính (hoặc hành vi) có xu hướng thay đổi khi bạn tăng hoặc giảm quy mô chúng. Khi nghiên cứu các hệ thống phức tạp, chúng ta phải luôn định lượng một cách đại khái – ít nhất là theo thứ tự độ lớn – quy mô mà chúng ta đang quan sát, phân tích hoặc dự đoán hệ thống. Điều này nhắc nhở chúng ta về “lượng” của bất cứ con người, sự việc, đồ vật… nào. Điều gì quá nhiều hoặc quá ít cũng cần được điều chỉnh.

scene10561

Quy luật của lợi nhuận giảm dần
Liên quan đến tỷ lệ, hầu hết các kết quả quan trọng trong thế giới thực đều có thể giảm giá trị gia tăng cuối cùng. Một ví dụ điển hình là một gia đình nghèo: Cho họ đủ tiền để họ phát triển và họ không còn nghèo nữa. Nhưng sau một thời điểm nhất định, tiền bổ sung sẽ không cải thiện được nhiều của họ; có lợi nhuận giảm dần rõ ràng của đô la bổ sung tại một số điểm gần như có thể định lượng được. Thông thường, quy luật giảm dần sẽ đưa những người chuyển sang tiêu cực – tức là, nhận quá nhiều tiền có thể phá hủy gia đình nghèo.

scene14497

Khái niệm Churn
công ty Bảo hiểm Churn và các dịch vụ đăng ký nhận thức rõ về khái niệm churn. Hàng năm, một số lượng khách hàng nhất định bị mất và phải được thay thế. Đứng yên tương đương với việc thua cuộc. Churn hiện diện trong nhiều hệ thống kinh doanh và con người: Một con số không đổi bị mất theo định kỳ và phải được thay thế trước khi bất kỳ số liệu mới nào được thêm vào.

scene11329

Đính kèm ưu đãi (Lợi thế tích lũy)
Tình huống gắn bó ưu đãi xảy ra khi người lãnh đạo hiện tại được thưởng nhiều hơn những người tụt hậu, do đó có xu hướng bảo toàn hoặc nâng cao vị thế của người lãnh đạo. Hiệu ứng mạng lưới mạnh mẽ là một ví dụ điển hình về sự gắn bó ưu đãi; một thị trường có số lượng người mua và người bán nhiều hơn 10 lần so với thị trường lớn nhất tiếp theo sẽ có xu hướng có động lực đính kèm ưu đãi. Điều này nhắc nhở chúng ta về sự khác nhau vô cùng lớn giữa vị trí số 1 và số 2; giữa tốt nhất và tốt.

scene12769

Tính bất khả quy

Trong hầu hết các hệ thống đều có các thuộc tính định lượng không thể quy đổi được, chẳng hạn như độ phức tạp, tối thiểu, thời gian và độ dài. Dưới mức không thể điều chỉnh được, kết quả mong muốn chỉ đơn giản là không xảy ra. Người ta không thể lấy một số phụ nữ mang thai để giảm thời gian cần thiết để có một đứa con, và người ta không thể giảm một chiếc ô tô được chế tạo thành công xuống một bộ phận duy nhất. Những kết quả này, ở một điểm xác định, là không thể giải thích được. Hãy luôn hiểu điều này để không phá vỡ những điều không nên phá vỡ.

scene13729

Định mức của Hệ thống An toàn và Dự phòng
Tương tự như vậy, các kỹ sư cũng đã phát triển thói quen thêm một mức sai số vào tất cả các phép tính. Trong một thế giới vô định, việc lái một chiếc xe buýt nặng 9.500 pound qua một cây cầu được xây dựng để chứa chính xác 9.600 pound là điều hiếm khi được coi là thông minh. Vì vậy, về tổng thể, rất ít cây cầu hiện đại từng bị hỏng. Trong cuộc sống thực tế ngoài kỹ thuật vật lý, chúng ta thường có thể tạo ra lợi nhuận cho mình mạnh mẽ như hệ thống cầu nối.

Một mô hình quan trọng của nghề kỹ sư là hệ thống sao lưu. Một kỹ sư giỏi không bao giờ giả định độ tin cậy hoàn hảo của các thành phần của hệ thống. Người đó xây dựng dự phòng để bảo vệ tính toàn vẹn của hệ thống tổng thể. Nếu không áp dụng nguyên tắc vững chắc này, các hệ thống hữu hình và vô hình có xu hướng hỏng hóc theo thời gian. Như vậy, với mỗi giới hạn cần xem xét ở góc độ 2 chiều của người đưa ra và người tiếp nhận để thông minh nhìn thấy các dung sai của sự sai lệch và đưa nó hữu ích để giải bài toán của mình.

scene06529

Thuật toán
Mặc dù khó xác định chính xác, nhưng thuật toán nói chung là một tập hợp các quy tắc tự động hoặc một “kế hoạch chi tiết” dẫn đầu một loạt các bước hoặc hành động dẫn đến một kết quả mong muốn và thường được phát biểu dưới dạng một chuỗi “Nếu → Thì ” các câu lệnh. Các thuật toán được biết đến nhiều nhất để sử dụng trong máy tính hiện đại, nhưng cũng là một tính năng của đời sống sinh học. Ví dụ, DNA của con người chứa một thuật toán để xây dựng một con người. Đôi khi trong cuộc sống, mọi thứ trở nên dễ dàng nếu chỉ đơn giản chấp nhận sự kiện và áp dụng chuỗi “Nếu…Thì” hay “nguyên nhân” và “kết quả” tương ứng.

scene06241

Mức độ nghiêm trọng
Một hệ thống trở nên quan trọng khi nó chuẩn bị chuyển từ giai đoạn này sang giai đoạn khác. Tiện ích biên của đơn vị cuối cùng trước khi thay đổi pha cao hơn bất kỳ đơn vị nào trước nó. Một ví dụ thường được trích dẫn là nước chuyển từ thể lỏng thành hơi khi được đun nóng đến một nhiệt độ cụ thể. “Khối lượng tới hạn” là khối lượng cần thiết để xảy ra sự kiện quan trọng, thường gặp nhất trong hệ hạt nhân. Cần tỉnh táo nhìn ra các bước chuyển của bản thân, người khác, tổ chức để ung dung trước các biến động và xác định rõ mức độ quan trọng của trạng thái tương lai.

scene07201

Sự nổi lên

Hành vi cấp cao hơn có xu hướng xuất hiện từ sự tương tác của các thành phần cấp thấp hơn. Kết quả thường không tuyến tính – không phải là vấn đề của phép cộng đơn giản – mà là phi tuyến tính, hoặc theo cấp số nhân. Một thuộc tính kết quả quan trọng của hành vi nổi lên là nó không thể được dự đoán chỉ từ việc nghiên cứu các bộ phận cấu thành. Như vậy, 1+1 không phải bằng 2, mọi thứ đều có thể xảy ra theo cấp độ nhân.

scene08161

Nếu bạn đang trăn trở hoặc mong muốn có được phẩm chất sáng tạo, mời bạn đăng ký ngay khóa học PHƯƠNG PHÁP LUẬN SÁNG TẠO và ĐỔI MỚI tại Trung tâm Sáng tạo Khoa học–kỹ thuật (TSK) thuộc trường Khoa Học Tự Nhiên nhé. Đây là môn học bổ ích cho mọi đối tượng, mọi ngành nghề có thể áp dụng, phát triển khả năng ứng phó và đưa ra các giải pháp thông minh cho công việ, cuộc sống. Bạn có thể điền thông tin tại đây hoặc liên hệ số điện thoại: (028) 38 301 743; 089 668 36 31 để thực hiện đăng ký.

Để luyện TÂM sáng TRÍ, cải thiện tư duy, thân mời bạn tham dự Khóa học ngắn hạn Nhìn Thấu – Nghĩ Thông – Hành Động Sáng Suốt thuộc chuỗi LEARNING TO BE được tổ chức thường xuyên khi đủ học viên, nội dung khóa học và link đăng ký vui lòng xem tại: https://bit.ly/2EEL2xK.

TRIZGyrus TEAM