fbpx

Định kiến bẩm sinh – Liệu con người ta thành công là nhờ Tài năng ?

11/02/2020

Khi được hỏi “Cái gì quyết định sự thành công?”, chúng ta thường trả lời nhờ nỗ lực, phấn đấu của bản thân. Nhưng chúng ta có thực sự tin vào điều đó hay trong sâu thẳm, ai cũng muốn sự thành công đến từ năng lực bẩm sinh, tài năng thiên phú hơn? Tâm lý học gọi đó là “Rào cản tự nhiên” hoặc “Định kiến về sự bẩm sinh”.

Một vài khảo sát cấp quốc gia tại Mỹ, thu được kết quả như sau:

•    Khi được hỏi “Điều gì quan trọng nhất giúp bạn thành công – Tài năng hay Nỗ lực?”. ⅔ người Mỹ chọn “Nỗ lực”
•    Khi được hỏi “Phẩm chất nào bạn mong đợi ở nhân viên mới?”. Số người chọn “Chăm chỉ, Nỗ lực” cao gấp 5 lần số người chọn “Trí tuệ, Tài năng”

Ok, đấy là khảo sát, mời bạn theo dõi thí nghiệm của Nhà tâm lý học Chia-Jung Tsay để thấy sự thật bên trong… !

•    Thí nghiệm 1 (nghệ thuật): Chia gom 1 nhóm nhạc sĩ chuyên nghiệp và cho họ xem hồ sơ của 2 nghệ sĩ piano (có thành công trong nghề nghiệp như nhau). Điểm khác biệt, một nghệ sĩ được mô tả thành công có được nhờ “nỗ lực luyện tập”, người còn lại thì nhờ “năng khiếu bẩm sinh”. Sau khi xem xong tiểu sử, nhóm nhạc sĩ được nghe bản nhạc piano do chính 2 nghệ sĩ trên biểu diễn.

•    Thí nghiệm 2 (kinh doanh): Chia tập hợp vài trăm người có kinh nghiệm kinh doanh, làm ăn ở nhiều cấp độ rồi phân thành 2 nhóm. Nhóm 1 đọc hồ sơ về một doanh nhân thành công nhờ “chăm chỉ, cố gắng & nỗ lực tích lũy kinh nghiệm”. Nhóm 2 đọc hồ sơ về một doanh nhân thành công nhờ “năng lực kinh tài thiên phú”. Sau đó cả 2 nhóm cùng nghe đoạn băng ghi âm về một đề xuất kinh doanh của 2 doanh nhân này thực hiện.

Kết quả thí nghiệm khá tương đồng: “Các nhạc sĩ cho rằng nghệ sĩ piano có “năng khiếu bẩm sinh” sẽ thành công & kiếm được nhiều tiền hơn. Còn đa số người tham gia khảo sát ở Thí nghiệm 2 thì ủng hộ doanh nhân có “năng lực thiên phú” hơn”.

Thật mâu thuẫn nhưng đó là thực tế, cái mà con người ta tỏ ra quan tâm chưa chắc là cái mà họ thực sự tin tưởng và lựa chọn. NỖ LỰC vs TÀI NĂNG cũng vậy, như một phép lịch sự xã hội, khi được hỏi, ai cũng đánh giá cao sự Nỗ lực, nhưng nếu được mơ ước, chúng ta lại ước rằng mình có một Tài năng bẩm sinh nào đó (một Năng khiếu trời phú nghe có vẻ “cao cấp” hơn là một Kỹ năng nhờ luyện tập). 

Dù rằng, cả 2 thứ này (Tài năng & Nỗ lực) đều đưa đến thành công như nhau, à không, các chuyên gia cho rằng Nỗ lực, Chăm chỉ, Bền bỉ, Cố gắng,… còn có thể mang lại thành công lớn hơn nhiều so với Tài năng vốn có.

Hãy tham khảo qua cuộc đời của chính tác giả thí nghiệm trên – Chia-Jung Tsay
•    Chia đang là Giáo sư tại Đại học London
•    Cô tốt nghiệp cử nhân Tâm lý học xuất sắc tại Harvard
•    Cũng tại Harvard, Chia lấy bằng Thạc sĩ về Lịch sử khoa học
•    Sau đó, Chia hoàn tất bằng Thạc sĩ về Tâm lý xã hội
•    Cô tiếp tục với Harvard bằng tấm bằng Tiến sĩ tâm lý học & Hành vi
•    Chia học thêm bằng Tiến sĩ thứ hai về âm nhạc
•    Cuối cùng, Chia tốt nghiệp nhạc viện Peabody về trình diễn piano và sư phạm
•    …

Vậy, theo bạn, năng khiếu bẩm sinh của Chia-Jung Tsay là gì? Nó quyết định bao nhiêu % đối với các thành tựu của cô ấy? Bạn muốn con mình có năng khiếu như Chia?…v.v… Luôn luôn là câu hỏi về năng khiếu khi nhìn vào thành công của một người. Đó là định kiến.

Khi được hỏi làm cách nào mà một cô gái có thể làm được những điều không tưởng trên, Chia thành thật rằng: “Tôi chăm chỉ luyện tập, tôi thích âm nhạc nên từ bé đã dành 4-6 tiếng mỗi ngày để tập. Ở trường đại học cũng vậy, bất chấp lịch học, lịch giảng dạy và các hoạt động dày đặc. Tôi vẫn dành thời gian nhiều nhất có thể để luyện tập âm nhạc. Chắc là cũng có một chút năng khiếu nhưng tôi phải thực sự cố gắng, luyện tập bền bỉ, không có cách đặc biệt nào khác”.

Vậy đấy, bạn loại bỏ được “Định kiến về sự bẩm sinh”, bạn sẽ cảm thấy nhẹ nhàng. Bạn quyết định dấn thân rèn luyện, bạn đã khởi đầu con đường tài năng của chính mình. Nỗ lực – Bền bỉ – Rèn luyện – Chăm chỉ – … đó là những dấu hiệu của “trí thông minh” trong kỷ nguyên mới. Đừng quá bận tâm đến “năng khiếu bẩm sinh”. Bởi,

Nếu Messi vẫn hàng ngày tập tâng bóng.
Nếu Ronaldo vẫn hàng ngày tinh luyện những cú sút.
Nếu Tiger Wood vẫn tập với gậy và bóng gôn mỗi giờ.
Nếu Giáo sư Chia-Jung Tsay vẫn tập piano mỗi buổi chiều tối.

Chẳng có lý do gì để bạn ngưng tập luyện, tập luyện là năng khiếu mạnh nhất bạn có.

TRIZGyrus Team

4.5/5

TRIZGyrus TEAM